Nghề lập trình phần mềm: Yêu thích nó hay Từ bỏ nó?

Bài viết được dịch từ blog của Jeff Atwood

Thời gian gần đây, một chủ đề được bàn tán nhiều trên diễn đàn Joel on Software là Suy nghĩ về việc rời bỏ ngành phần mềm, một lập trình viên tự hỏi rằng liệu phát triển phần mềm có phải là một lựa chọn nghề nghiệp đúng đắn trong bối cảnh nền kinh tế đang trở nên bất ổn như hiện nay hay không:

Sau khi đọc những ý kiến bất bình ở đây từ những lập trình viên có thâm niên và nghe nhiều điều về sự đối xử bất công đối với các lập trình viên có tuổi, cũng như vấn đề công việc bị chuyển sang gia công tại nước ngoài, tôi đang nghĩ đến việc rời bỏ ngành này. Vậy ngành nào là tốt nhất tôi nên chuyển qua để có thể vận dụng những kỹ năng lập trình của mình một cách tốt nhất?


Joel Spolsky đã trả lời rằng:

Mặc dù lĩnh vực công nghệ nói chung không thể tránh khỏi việc bị ảnh hưởng bởi suy thoái kinh tế, nhưng ngành phát triển phần mềm thì thực sự không bị ảnh hưởng nhiều. Vâng, tuy có ít công việc được tuyển dụng hơn, nhưng vẫn có các công việc mới được mở ra (hãy xem bảng danh sách tuyển dụng làm bằng chứng). Tôi vẫn chưa từng gặp một lập trình viên giỏi nào mà không kiếm được việc làm cả. Tôi vẫn không thể tìm kiếm đủ nhân sự để lấp đầy các vị trí trong công ty của tôi.

Mức lương của ngành chúng ta có thể được xem là rất tốt. Không có nghề nghiệp nào khác ngoại trừ Phố Wall là đều đặn trả mức lương $75,000/năm cho những sinh viên mới ra trường cả, và là nơi mà nhiều người kiếm được mức lương 6 con số qua những công việc ổn định mà chỉ với một bằng cấp cử nhân. Không có một nghề nào khác nơi mà bạn đến làm việc mỗi ngày để phát minh, để thiết kế và sáng tạo ra cái cách mà tương lai sẽ làm việc cả.

Mặc dù thỉnh thoảng ở đâu đó cũng có vài ông chủ độc đoán hay những nơi làm việc cấm bạn dán những hình ảnh hoạt hình lên tường làm việc, nhưng không có lĩnh vực nào khác mà nhân viên lại được đối xử tốt như vậy. Lạy Chúa! Chú mày đang làm hỏng mọi người qua những ý kiến như vậy đấy. Chú mày có biết có bao nhiêu người ở nước Mỹ này phải làm những công việc mà ngay cả việc đi vệ sinh cũng cần phải xin phép không?

Hãy ngừng rên rỉ đi. Lập trình phần mềm là một nghề tuyệt vời đấy. Hầu hết các lập trình viên đều muốn làm công việc đó ngay cả khi họ không được trả tiền. Có bao nhiêu người được làm những gì mà họ yêu thích và được trả tiền cho nó? 2% hay 5%?

Tôi có khuynh hướng ủng hộ tình yêu mãnh liệt của Joel với nghề. Điều mà anh ta dường như muốn nói rằng — sau khi đã thêm một chút lãng mạn của cá nhân tôi — đó là:

Nghề lập trình phần mềm: yêu thích nó hay từ bỏ nó.

Nghề lập trình phần mềm: yêu thích nó hay từ bỏ nó.

Trừ khi bạn có đủ may mắn được làm việc cho những công ty phát triển phần mềm hàng đầu như Google, Microsoft hay Apple, còn lại chắc chắn bạn sẽ nhận thấy sự chênh lệch rất lớn về trình độ giữa các đồng nghiệp của bạn. Tôi cá là bạn đã tự hỏi nhiều lần rằng tại sao một số đồng nghiệp của bạn lại không thể, vâng, lập trình. Ngay cả khi trong sơ yếu lý lịch họ tự nhận mình là một lập trình viên.

Trên hai mươi năm trong nghề, tôi đã làm việc với vô số lập trình viên, những người thực lòng mà nói là không nên được trả tiền để trở thành một lập trình viên cả. Tôi không nói về những lập trình viên có trình độ ở mức trung bình ở đây. Tất cả chúng ta đều là con người, và chúng ta đều mắc những sai lầm. Tôi đang nói về đám người giống như ở diễn đàn Daily WTF. Những người luôn gọi việc lập trình bằng một cái tên xấu, và bạn cũng như các đồng nghiệp của bạn luôn nhức đầu về họ.

Giống như Joel, tôi vẫn chưa sẵn sàng gọi điều kiện hiện tại là một bong bóng dot com mới, bởi vì tình hình kinh doanh vẫn đang còn khá tốt. Nhưng một trong (rất) ít mặt tích cực của bong bóng dot com lần trước vào năm 2000 đó là nó đã giúp loại bỏ tất cả những người thực sự không thích công việc phát triển phần mềm. Một khi động cơ để trở thành một lập trình viên thiên tài kiếm được hàng triệu đô-la chỉ sau một đêm của thời bong bóng dot com đã qua đi, tỉ lệ tuyển sinh vào ngành khoa học máy tính đột ngột sụt giảm rất nhanh ở tất cả các trường đại học trên toàn quốc. Chỉ còn lại những người nộp đơn vào học ngành lập trình phần mềm thực sự là những người “lập dị”, những người mà bạn biết đấy, họ thực sự yêu quý nghề này. Họ thuộc tuýp người mà tôi rất thích được làm việc cùng. Ít nhất cho tới khi một mớ những kẻ đào mỏ tham lam danh vọng đột ngột xuất hiện và bắt đầu làm ô uế môi trường làm việc của chúng ta.

Ngay khi bong bóng dot com nổ tung, tôi đã vô cùng vui sướng khi nhìn thấy những gã này bỏ đi. Bây giờ tôi đang tự hỏi rằng liệu điều kiện kinh tế hiện tại có là một cơ hội tốt để làm sạch môi trường làm việc một lần nữa hay không.

Theo tôi đây là cách tốt nhất có thể, nhưng không phải ai cũng nên trở thành một lập trình viên. Đã bao nhiêu lần bạn mong ước rằng một đồng nghiệp của bạn sẽ đột nhiên xuất hiện một ngày nào đó và quyết định rằng toàn bộ ngành phát triển phần mềm thì không phù hợp với họ? Làm thế nào để bạn nói với ai đó rằng chất lượng công việc của họ thì rất tồi tệ và họ sẽ chẳng bao giờ làm tốt được công việc của mình — vì thế họ nên đơn giản là rời khỏi ngành này và theo đuổi một nghề mới? Tôi thực sự đã muốn làm việc này rất nhiều lần, nhưng tôi chẳng bao giờ đủ can đảm để nói với họ điều đó.

Joel ngụ ý rằng những lập trình viên giỏi thì luôn yêu quý nghề lập trình của họ rất nhiều và thậm chí họ có thể làm công việc đó mà không được trả tiền. Tôi sẽ không bàn thêm về điều này, nhưng tôi có một lưu ý rằng, tất cả những lập trình viên tốt nhất mà tôi từng biết đều có một niềm đam mê suốt đời đối với công việc mà họ làm. Không có một biến động kinh tế nào có thể thuyết phục họ nên bỏ ngành để theo đuổi một công việc khác. Không bao giờ.

Vì vậy nếu một lập trình viên nào đó luôn luôn nói bóng gió, thậm chí thoáng qua, rằng họ có thể sẽ rời khỏi ngành — thì đó là điều mà họ nên làm. Tôi không muốn nói là bạn nên khuyến khích điều này, dĩ nhiên. Nhưng nếu có một ai đó nghi ngờ rằng liệu ngành lập trình phần mềm có phải là một lựa chọn nghề nghiệp hay không, thì họ nên được khuyến khích tìm một nghề thay thế — và để dành chỗ cho những lập trình viên khác, những người không cảm thấy ngại việc lập trình.

Vâng một lần nữa, có thể tôi không phải là người tốt nhất để bạn hỏi ý kiến. Tôi đã dành cả buổi tối Giáng Sinh để ngồi cài đặt mấy con server. Lúc này đây tôi đang trong kỳ nghỉ mát, ngồi trong phòng khách sạn tại Santa Barbara, và bạn biết không, tôi đã dành hai buổi tối cuối cùng trong kỳ nghỉ mát để làm việc cho đến tận gần sáng, viết code phát triển trang web Stack Overflow. Và vâng, để viết bài này.

Liệu tôi có đôi chút cực đoan nào chăng?

Các bài viết liên quan:

Về tác giả bài viết:

Jeff Atwood là người Mỹ, hiện đang sinh sống tại Berkeley, CA. Anh là một kỹ sư phần mềm chuyên về công nghệ Microsoft .NET, và là một blogger nổi tiếng trong cộng đồng công nghệ với blog Coding Horror, anh là người sáng lập và kiêm Giám đốc điều hành (CEO) của trang web hỏi đáp uy tín Stack Overflow.

7 comments on “Nghề lập trình phần mềm: Yêu thích nó hay Từ bỏ nó?

  1. Làm nghề này cũng phải nghĩ tới tương lai khi có tuổi rồi đầu óc và công việc sẽ trở nên cực kỳ khó nhọc. Nếu không làm teach lead hoặc PM thì chắc chắn phải chọn một nghành khác, đó là điều tất yếu dù bản thân có yêu lập trình đến đâu

    • khactung, ý kiến của bạn rất hay. Nhưng có một số bạn độc giả khác cũng có những thắc mắc như:
      – Liệu làm tech lead thì công việc có “nhàn” hơn developer?
      – Liệu ai cũng có kỹ năng quản lý con người để có thể làm việc hiệu quả ở vị trí PM?
      – Số lượng developer là rất lớn, liệu có phải ai cũng lên được vị trị quản lý?
      – Và liệu một developer ở độ tuổi khá cao thì họ sẽ có thể chuyển sang ngành gì?

      Cảm ơn bạn đã để lại những suy nghĩ nhé! 🙂

  2. Mình thấy trẻ tuổi còn chưa có đầu óc để code nữa kìa! Cả đống sinh viên cntt ra trường mà vẫn chưa biết định hướng mình làm gì nữa kìa. Quan trọng là mình cần phải ngăn chặn tư tưởng thiếu hụt nhân lực quảng cáo rầm rang của các trường đi để các em lầm tưởng mà đâm đầu vô tội nghiệp lắm, ảnh hưởng đến cả một thế hệ chứ chẳng chơi.

    • Henry, thực ra đúng là đang có tình trạng thiếu hụt nhân lực CNTT, nhưng do đầu ra của nhiều sinh viên quá yếu nên ko đáp ứng được. Nghĩa là tình trạng ở đây “thiếu người làm việc được, thừa cử nhân ko làm việc được”

  3. Bài viết ý nghĩa quá, đúng với tâm trạng mình.
    Mình còn trẻ, có lúc cũng thấy kiệt sức, vì lập trình mệt thật nhưng mà ham, mình nghĩ cái nghề này muốn theo đến tận cùng chỉ có đam me, mình không dự định sẽ chuyển nghề hay gì đâu. Nghĩ tới việc một ngày không còn thấy cái IDE Visual Std trên máy thì vô nghĩa lắm 🙂

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s