Hãy làm tốt công việc của mình

Bài viết được dịch từ blog Coding Horror

“Một kết luận rõ ràng là, bất kỳ ai mà nghĩ rằng chỉ những lập trình viên ở Mỹ này mới đảm bảo thành công cho dự án bởi vì họ là những người có nhiều kỹ năng thì đó là một điều rất sai lầm. Chúng tôi đã nhận thấy rằng chúng ta có thể thuê những lập trình viên tài năng tại Ấn Độ cũng như là ở Bắc Mỹ hoặc Châu Âu.” — Martin Fowler

“Tôi thực sự cảm thấy rất hào hứng [về việc thuê gia công ở nước ngoài] và tôi đã đặt công việc hiện tại của mình vào một cái hộp, mang nó đến bưu điện, và gửi nó đến Đông Nam Á! Thế là xong, đó là một cách giải thoát rất tốt khỏi cái công việc công nghệ lương cao mà ngu ngốc này!” — Rory Blyth

Cách tốt nhất để giữ lấy việc làm là hãy làm thật tốt công việc của mình.Cách tốt nhất để giữ lấy việc làm là hãy làm thật tốt công việc của mình.

Công ty nơi tôi đang làm việc– một công ty dược phẩm khá lớn– thì đang xông xáo trong việc theo đuổi thuê gia công ở nước ngoài. Hai dự án lớn nhất của phòng của chúng tôi, những dự án mà chúng tôi đã làm việc độc quyền trên đó trong 3 năm vừa qua, thì đang trong các thủ tục để ném qua dạng “chuyển giao tri thức” cho công ty chuyên gia công Satyam ngay lúc này.

Lúc đầu, tôi đã tỏ ý nghi ngờ. Nhưng điều này không giống kiểu “phần code này quá tẻ nhạt, tôi sẽ trả tiền cho mấy tay Ấn Độ để viết nó dùm tôi”. Mà đây là những ứng dụng .NET Smart Client mà chúng tôi vừa mới kết thúc việc viết lại (từ ASP.NET và ASP/COM, tương ứng). Chúng tôi vẫn đang làm việc tại những vấn đề quan trọng trong kiến trúc đó thậm chí không đến 4 tháng về trước.

Sau đó thì tôi chỉ đơn giản là cảm thấy tức giận. Các dự án đó luôn được phát triển và kiến trúc lại, ít ra là trong thời gian mà tôi đã làm việc tại đây. Và điều đó làm tôi suy nghĩ về một công thức:

(số lượng lập trình viên và người quản lý) x (tỷ lệ lương trung bình hàng tháng của nhân viên) x (36 tháng) / (số lượng người dùng)

Đây là một con số thật đáng sợ. Tại các công ty lớn thì gần như không thể nói có bao nhiêu sự khác nhau giữa những phần mềm bạn viết ra– và mọi người thậm chí có sử dụng nó hay không? Chúng tôi bán thuốc, chứ không phải bán phần mềm. Và mặc dù tôi vẫn rất tự hào về những dòng code mà mình đã viết ra (hãy hỏi tôi mọi thứ liên quan đến Smart Client), ở mức vĩ mô– nhưng phần mềm của chúng tôi không tạo ra bất cứ giá trị tài chính nào.

Vì vậy tôi bắt đầu phải chấp nhận. Mặc dù tôi không phải là người chịu trách nhiệm trực tiếp, tất cả chúng ta đều là người tham gia dù muốn hay không, đều ở cùng tình trạng xáo trộn của xu hướng thuê gia công ở nước ngoài này. Đây là điều mà tôi cảm thấy rất lo lắng. Tôi yêu máy tính; tôi yêu việc viết code. Tôi ghét việc phải nghĩ rằng kế sinh nhai của mình đang ngày càng sa sút thành một cái gì đó mà có thể bán tống bán tháo đi cho một công ty gia công nào đó bên kia bán cầu hoàn thành bằng chỉ một phần chi phí mà chúng tôi đang làm. Liệu tôi nên cảm thấy như thế nào về điều đó?

Tôi luôn có một sự hoài nghi dai dẳng và phiền toái mà mình khó có thể chấp nhận. Điều khá mỉa mai là một trong những cuốn sách đầu tiên mà tôi đã đọc khi bắt đầu nghề lập trình viên chuyên nghiệp của mình vào năm 1993 là cuốn Sự Suy Tàn Và Sụp Đổ Của Lập Trình Viên Mỹ (Decline And Fall of the American Programmer) của tác giả Ed Yourdon. Tại thời điểm đó, tôi không thể tin được về những điều tào lao mà Yourdon đã viết ra. Tôi cũng cảm thấy phẫn nộ với những phỏng đoán phi lý trong cuốn sách đó…

Theo như tác giả Edward Yourdon, ngành phát triển phần mềm sẽ sớm rời khỏi nước Mỹ để chuyển sang các nhà máy phần mềm trong hàng tá quốc gia trên thế giới, trừ khi các tổ chức phần mềm của Mỹ khai thác được những công nghệ phần mềm cốt lõi đã được khảo cứu trong ấn bản mới của cuốn sách đó.

.. và tôi đã thực sự ném nó đi, một điều mà tôi hiếm khi làm. Yourdon đã phỏng đoán đúng được những thứ sẽ xảy ra trước 10 năm. Tất cả chỉ mất 10 năm để Internet mang những người Ấn Độ đến với chúng ta. Và tại sao chúng ta lại nổi điên lên với những người Ấn Độ đó? Họ chỉ là đủ may mắn khi có một dân số đông và biết tiếng Anh, di sản của hàng trăm năm bị thuộc địa dưới tay Đế Quốc Anh. Giờ đây lại đến lúc là người Việt Nam, hoặc các nước Đông Âu, và một danh sách rất dài khác. Bạn có thể cảm thấy tức giận với Internet, hoặc với bầu trời kia, hoặc tôi cũng không biết nữa, lạy Chúa có thể là chính bản thân bạn nữa.

Hoàn toàn không thể tránh được rằng việc đưa ra một hạ tầng truyền thông toàn cầu, chúng ta sẽ bắt đầu cạnh tranh với những con người từ khắp nơi trên thế giới cho cùng một số việc làm. Và trong khi chính tôi cũng đang lâm vào tình huống đó, vậy có điều gì là quá đặc biệt đối với các lập trình viên? Chúng ta không có gì đặc biệt (vâng, ngoại trừ việc một gã chỉ có mảnh bằng trung học cũng có thể kiếm được một số tiền ấn tượng là 80,000 đô-la/năm (tương đương khoảng 1,7 tỷ VNĐ/năm), nhưng có vẻ như tôi đã bị lạc đề rồi thì phải).

Bất kỳ công việc nào có khả năng hoàn thành mà không cần những tiếp xúc vật lý thì đều hứng chịu rủi ro này. Và liệu đó có phải là một định nghĩa về “công nhân trí thức” hay không? Bất kể bạn là một kế toán, một kỹ sư, hay một lập trình viên, và bạn vẫn đang làm việc trong địa hạt hoàn toàn tri thức, thao tác với những bit trên máy tính, trong việc thiết kế AutoCAD, trong một trình biên dịch. Thì Bạn Đều Đang Gặp Rủi Ro.

Vì vậy liệu tôi có thể làm gì? Bất kỳ ai trong chúng ta có thể làm gì? Tôi đã tiến hành rất nhiều tìm kiếm trong tâm trí mình, và câu trả lời thì hóa ra lại rất gần: Hãy Làm Thật Tốt Công Việc Của Mình. Tất cả chúng ta cần phải thoát khỏi sự lười biếng, và bắt đầu nâng cao những kỹ năng của mình lên một cấp độ mới. Nó thì có vẻ OK để làm gấp đôi như một lập trình viên Ấn Độ nếu bạn tăng gấp đôi hiệu suất. Mặt trái của điều này đó là bạn cần phải làm thêm ngoài giờ. Và không, tôi không có ý nói rằng “bạn phải làm việc cho tới 3 giờ sáng mỗi ngày và nốc một lốc 6 lon Bò Húc” kiểu công việc của một tay có bằng cử nhân.

Phương pháp xử lý tốt nhất mà tôi đã tìm thấy đó là trong bài thuyết trình Lập Trình Viên Thực Dụng, Làm Thế Nào Để Giữ Công Việc Của Bạn, nơi mà họ coi sự phát triển nghề nghiệp đi cùng với hồ sơ đầu tư của bạn, và áp dụng những quy luật đã được chứng minh: đa dạng hóa kỹ năng, có một kế hoạch, trở nên năng động, tìm kiếm các giá trị, v.v… Lời khuyên khôn ngoan đó đã khiến tôi khắc cốt ghi tâm– và bạn cũng nên làm như vậy. Lúc này là thời điểm để chúng ta bắt đầu đào sâu bản thân mình bằng cách xem công việc của mình giống như một nghề kỹ nghệ thực sự chứ không phải đơn thuần chỉ là một cái chứng chỉ để in tiền.

Một điểm thuận lợi của việc làm cho một công ty lớn đó là, thậm chí nếu họ có đem thuê gia công tất cả kế sinh nhai của chúng ta: thì tôi cũng có thể thuyết phục để mời Andy Hunt đến nói chuyện với nhóm chúng tôi về Làm Thế Nào Để Giữ Công Việc Của Bạn. Đó là một bài thuyết trình rất hay.

Các bài viết liên quan:

Về tác giả bài viết:

Jeff_atwood_coding_horrorJeff Atwood là một chuyên gia công nghệ tại Mỹ, hiện đang sinh sống và làm việc tại Berkeley, CA. Anh là một kỹ sư phần mềm chuyên về công nghệ Microsoft .NET, và là một blogger nổi tiếng trong cộng đồng công nghệ với blog Coding Horror, anh là người sáng lập và kiêm Giám đốc điều hành (CEO) của trang web hỏi đáp uy tín Stack Overflow và cũng là đồng sáng lập của Stack ExchangeDiscourse.

Advertisements

6 comments on “Hãy làm tốt công việc của mình

  1. Có những sự thật ít người biết. Mr Lâm Vũ của KMS Technology trong bài viết trên kia từng được tung hô (và hình như lại đang được tung hô) vì thành tích mang công ăn việc làm về cho lập trình viên Việt Nam (trước đây là cả Ấn Độ thời PSV, FCG). Tuy nhiên ở bên USA những người như vậy không là gì cả, không được ai tung hô mà chỉ được coi như những tay “broker” làng nhàng kiếm ăn bằng các thương vụ mối lái dự án giá rẻ, cướp “cơm” lập trình viên Mỹ. Dự án outsource giá rẻ chất lượng không cao không có gì lạ, LTV outsource bị lôi sang Mỹ mắng té tát là chuyện thường.

    Bản thân Mr Lâm Vũ cũng nhận ra tầm quan trọng của việc phải sở hữu công nghệ riêng, sản phẩm riêng mới xứng danh người làm “technology”. Nhưng sự đời không đơn giản như mong muốn. Sau khi “bị đá” khỏi CSC, dù có cam kết với công ty cũ sẽ không lập công ty outsource mới trong 3 năm nhưng Mr này buộc phải nhanh chóng quay lại đường cũ, lập KMS làm outsource kiếm sống vì đầu tư sản phẩm nào thất bại sản phẩm ấy (Quản lý giáo dục online, Ví điện tử, Khuyến mãi hàng ngày)… Không làm outsource thì thậm chí căn nhà bên Mỹ cũng không giữ được, hạnh phúc gia đình bị đe dọa.

    Còn đối với các lập trình viên Việt Nam, làm outsource (code thuê) được trả 1K đô/tháng đã là niềm hạnh phúc (và tự hào). Sau thời suy thoái 2008 lượng LTV outsource bị sa thải mất việc nhiều như ong vỡ tổ. Nhưng khi đi tìm việc mới họ lại có tâm lý tự cho rằng mình là những LTV siêu hạng nhất Việt Nam, đòi hỏi mức lương như Mỹ. Vài công ty chấp nhận trả, nhưng không mấy công ty dùng được họ sau 3 tháng vì thực sự tư duy của họ đã bị đóng đinh vào nghề outsource, không phù hợp tư duy sáng tạo, trách nhiệm của việc chế tạo sản phẩm. Nhưng cũng chẳng quan trọng, đa số LTV Việt Nam nghĩ chỉ lập trình đến 30 tuổi, sau đó lên làm “quản lý” cho oai, khỏe.

    Đó là con đường đi của ngành CNTT và của người lập trình Việt Nam hơn chục năm nay. Cũng là lý do tại sao rất khó (nếu không muốn nói là vô vọng) để có phần mềm, giải pháp thương hiệu Việt đẳng cấp quốc tế và xuất hiện những cái tên lừng danh như Jeff Atwood, Jack Dorsey, Israel Derdik…

    • Alan, cảm ơn bạn vì một bình luận rất có chiều sâu. Giờ đây mình cũng đang tự hỏi “Alan là ai” mà biết nhiều thông tin hay vậy?! 😉 Mong nhận được những bình luận chất lượng như vậy của bạn trong thời gian tới nhé!

      Thân

    • Chào bạn Minh Dang,

      Thực sự thì mình cũng muốn đăng bài hằng ngày để phục vụ độc giả của blog Vinacode, nhưng hiện tại do điều kiện thời gian chưa cho phép, nên mình chỉ có thể đăng mỗi tuần 3 bài (vào buổi sáng các ngày Thứ 2, 4, 6 trong tuần). Hy vọng rằng trong tương lai mình sẽ có nhiều thời gian để đăng bài nhiều hơn.

      Cảm ơn bạn đã đọc và ủng hộ blog Vinacode nhé! 🙂

  2. Mình đang có băn khoăn về việc những lập trình viên Việt Nam không thể đạt được đẳng cấp như những lập trình viên Mỹ hay như những thuật ngữ kiểu rockstar, ….. Những yếu tố ảnh hưởng là ngôn ngữ mẹ đẻ, văn hoá giao tiếp hàng ngày, và việc bạn vừa dùng tiếng Việt, vừa dùng tiếng Anh trong công việc hàng ngày và đọc tài liệu, thiệt thòi hơn các lập trình viên Mỹ là họ luôn dùng tiếng Anh và được đào sâu hơn nhiều . Các bạn có thể mơ ước nhưng những vấn đề như nền tảng văn hoá, nền tảng kiến thức, môi trường hàng ngày làm cho bạn phải thực tế. Để nâng cao trình độ thì không có cách nào khác là phải dành thời gian nhiều hơn cho nó. Nhưng như vậy thì cũng làm cho cuộc sống mất cân bằng, do không còn thời gian để cập nhật kiến thức xã hội, văn hoá, cảm xúc, ….. Mình đang nghi ngờ những câu khẩu hiệu kiểu như “be crazy”, “be the best” của các startup sẽ tạo nên một loạt những lập trình viên thực sự crazy nhưng cũng không trở thành the best được, và cuộc sống lại mất cân bằng. Có vẻ như đi vào ngõ cụt, nhưng mình mong muốn tìm một cách đi nào đó phù hợp cho lập trình viên Việt Nam 🙂

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s